بسم الله الرحمن الرحیم
مرضیه حدیدچی (دباغ)؛ بانوی چریک و سفیرِ بیدارگری
1_مقدمه: مادری که اسلحه به دست گرفت
وقتی صحبت از مبارزه مسلحانه و آموزشهای چریکی میشود، ذهنها به سمت مردان جنگی میرود؛ اما تاریخ انقلاب اسلامی نام زنی را در دل خود دارد که تمام این معادلات را برهم زد. مرضیه حدیدچی، معروف به طاهره دباغ، زنی است که از آشپزخانهی خانهاش در همدان به اردوگاههای نظامی لبنان و سوریه رفت و سرانجام به عنوان فرمانده سپاه پاسداران و نماینده امام (ره) بر کرسی قدرت تکیه زد. او مظهر عینی «زنِ تراز مبارزه» است.
2_زیست شخصی؛ عشق در میانهی گلوله و باروت
مرضیه در سال ۱۳۱۸ در همدان متولد شد. یکی از جذابترین بخشهای زندگی شخصی او، ازدواجش با آقای «محمدحسن دباغ» است. در حالی که بسیاری از مردان آن زمان مانع فعالیتهای اجتماعی همسرشان میشدند، همسر او بزرگترین مشوقش بود.
نکته حیرتانگیز زندگی او اینجاست: او مادر ۸ فرزند بود. تصور کنید زنی با ۸ فرزند، چطور وقت میکرد در جلسات سری سیاسی شرکت کند، اعلامیه پخش کند و اسلحه جابهجا کند؟ او خود میگوید: «شبها وقتی بچهها میخوابیدند، تازه کار سیاسی من شروع میشد و تا سپیدهدم مشغول بودم.»
3_در چنگال اهریمن؛ آزمون سختِ شکنجهگاه
در سال ۱۳۵۲، ساواک او را دستگیر کرد. وحشتناکترین بخش زندگی او در زندانهای شاه رقم خورد. برای درهم شکستن مقاومت او، دختر نوجوانش «رضوانه» را هم دستگیر کردند و جلوی چشمان مادر شکنجه دادند. صدای ضجههای دختر در راهروهای زندان، هر انسانی را تسلیم میکرد، اما مرضیه با ایمانی پولادین ایستادگی کرد. این بخش از زندگی او، اوج تبلور ایثار یک مادر برای آرمانی بزرگتر است.
4_هجرت و زندگی چریکی؛
از بیروت تا نوفللوشاتوپس از آزادی از زندان، او مجبور شد به دستور شبکه مبارزان، پنهانی از کشور خارج شود. او سالها دور از همسر و ۸ فرزندش در خارج از کشور زندگی کرد. در این دوران، او در پایگاههای نظامی لبنان و سوریه آموزشهای سخت چریکی دید.
جالب است بدانید که او در دوران حضور امام در پاریس، به دلیل مهارتهای نظامی و اعتماد بالایی که به او بود، محافظ شخصی و مسئول تدارکات بیت امام (ره) شد. او تنها زنی بود که اجازه داشت مسلح در کنار امام حضور داشته باشد.
5_پس از انقلاب؛ از فرماندهی سپاه تا نمایندگی مجلس
پس از پیروزی انقلاب، مرضیه دباغ به جای نشستن در خانه، مسئولیتهای سنگینتری پذیرفت:
– فرماندهی سپاه همدان: او یکی از مؤسسان سپاه پاسداران بود و به عنوان اولین زن، فرماندهی سپاه یک استان مهم (همدان) را بر عهده گرفت. او شخصاً در عملیاتهای پاکسازی کردستان شرکت میکرد.
– نمایندگی مجلس: او سه دوره به عنوان نماینده مردم در مجلس شورای اسلامی حضور داشت و برای حقوق زنان و خانواده تلاشهای بسیاری کرد.
– ماموریت تاریخی به شوروی: در سال ۱۳۶۷، او یکی از سه نمایندهای بود که توسط امام خمینی انتخاب شد تا پیام تاریخی ایشان را به «میخائیل گورباچف»، رهبر اتحاد جماهیر شوروی، برساند. حضور یک زن با چادر در کاخ کرملین، پیامی قدرتمند از جایگاه زن در انقلاب ایران به جهان مخابره کرد.
6_میراث اجتماعی؛ الگوی جمعِ میان عاطفه و اقتدار
میراث بزرگ بانو دباغ این بود که نشان داد «زن بودن» و «مادر بودن» مانعی برای انجام سختترین کارهای نظامی و سیاسی نیست. او تا آخرین روزهای عمرش، سادهزیست باقی ماند. نقل شده که او حتی در دوران پیری، برای حل مشکلات مردم، پیاده به محلات محروم میرفت. او «اتحادیه زنان مبارز» را تاسیس کرد تا تجربیات خود را به نسل جوان منتقل کند.
7_وفات و آرامگاه ابدی
این بانوی خستگیناپذیر، پس از سالها تحمل درد و رنج ناشی از شکنجههای دوران زندان و فعالیتهای سنگین، در تاریخ ۲۷ آبان ۱۳۹۵ در سن ۷۷ سالگی در بیمارستان خاتمالانبیاء تهران درگذشت.
پیکر ایشان با تجلیل فراوان در حرم مطهر امام خمینی (ره) (صحن حاج آقا مصطفی) به خاک سپرده شد تا برای همیشه در کنار رهبر و مقتدایش باقی بماند.
منابع:
۱. کتاب «خاطرات مرضیه حدیدچی»؛ تدوین محسن کاظمی (انتشارات سوره مهر): این کتاب مرجع اصلی و دستاول زندگی ایشان است که با لحنی بسیار جذاب و جزئینگر نوشته شده است.
۲. کتاب «پرواز با بالهای شکسته»: که به شرح شکنجههای ایشان و دخترشان در زندان ساواک میپردازد.
۳. مستند «بانوی مبارز»: مجموعه مصاحبههای تصویری با ایشان درباره سفر به شوروی و دوران پاریس.
