شهادت آیت الله شیخ فضل الله نوری

در مشروطه دیدند که یک ملاّ یا چند ملاّ در نجف و چند معمَّم و ملاّ‏‎ ‎‏در تهران اساس استبداد و حکومت خود کامه ای که در آن وقت بود آن‏‎ ‎‏را به هم زدند، و مشروطه را مستقر کردند. و در این مسائل آنهایی که‏‎ ‎‏مخالف هم بودند از پا ننشستند. آنها هم فعالیت خودشان را‏‎ ‎‏می کردند، که حالا بخواهیم همه را بگوییم طولانی است. لکن راجع‏‎ ‎‏به همین مشروطه و اینکه مرحوم شیخ فضل الله ـ رحمه الله ـ ایستاد که‏‎ ‎‏مشروطه باید مشروعه باشد، باید قوانین موافق اسلام باشد. در همان‏‎ ‎‏وقت که ایشان این امر را فرمود، و مُتمِّم قانون اساسی هم از کوشش‏‎ ‎‏ایشان بود، مخالفین، خارجیها که یک همچو قدرتی را در روحانیت‏‎ ‎‏می دیدند، کاری کردند در ایران که شیخ فضل الله مجاهد مجتهدِ دارای‏‎ ‎‏مقامات عالیه را، یک دادگاه درست کردند، و یک نفر منحرف،‏‎ ‎‏روحانی نما، او را محاکمه کرد و در میدان توپخانه، شیخ فضل الله را در‏‎ ‎‏حضور جمعیت به دار کشیدند
‏شما می دانید که مرحوم شیخ فضل الله نوری را کی محاکمه کرد؟ یک‏‎ ‎‏معمّم زنجانی؛‏‎یک ملاّی زنجانی محاکمه کرد و حکم قتل را او صادر‏‎ ‎‏کرد؛ وقتی معمّم، ملاّ؛ مهذّب نباشد، فسادش از همه کس بیشتر‏‎ ‎‏است.
‏دوران مشروطه را که همه آقایان شنیده اند یک عده ای که‏‎ ‎‏نمی خواستند که در این کشور اسلام قوه داشته باشد، و آنها دنبال این‏‎ ‎‏بودند که اینجا را آن وقت به طرف اروپا بکشند. آنها جوسازی کردند‏‎ ‎‏به طوری که مثل مرحوم آقا شیخ فضل الله که آن وقت یک آدم‏‎ ‎‏شاخصی در ایران بود و مورد قبول بود همچو جوسازی کردند که در‏‎ ‎‏میدان علنی، ایشان را به دار زدند و پای آن هم کف زدند. و این یک‏‎ ‎‏نقشه ای بود برای اینکه اسلام را منعزل کنند و کردند. و از آن به بعد‏‎ ‎‏دیگر نتوانست مشروطه یک مشروطه ای باشد که علمای نجف‏‎ ‎‏می خواستند. حتی قضیۀ مرحوم آقا شیخ فضل الله را در نجف هم یک‏ ‏جور بدی منعکس کردند، که آنجا هم صدایی از آن درنیامد. این جوی‏‎ ‎‏که ساختند در ایران و در سایر جاها، این جو اسباب این شد که آقا‏‎ ‎‏شیخ فضل الله را با دست بعضی از روحانیون خود ایران محکوم‏‎ ‎‏کردند و بعد او را آوردند در وسط میدان و به دار کشیدند و پای آن هم‏‎ ‎‏ایستادند کف زدند و شکست دادند اسلام را در آن وقت. و مردم‏‎ ‎‏غفلت داشتند از این عمل، حتی علما هم غفلت داشتند.
کتاب تاریخ معاصر ایران از دیدگاه امام خمینی (س) صفحه 56 , 57